In dit interview duiken we in het verhaal vanuit de perspectief van de maker en de ervaring van de hoofdrolspeler die dagelijks in bezet gebied leeft.

Jullie kennen elkaar al achttien jaar. Hoe was jullie eerste ontmoeting en hoe is jullie vriendschap ontstaan?

Marjolein:
We ontmoetten elkaar achttien jaar geleden. Ik werd meegevraagd om in Bethlehem een filmworkshop te geven voor jongeren. We maakten toen een wandeling langs de scheidingsmuur en ik publiceerde destijds al een verhaal met foto’s die ik maakte van Manar in de Elle.

Tijdens het filmen liet Manar me heel dichtbij komen, zelfs op haar meest kwetsbare momenten. Er is een scène waarin ze huilt in een hoekje van een leeg lokaal omdat het haar even te veel wordt. Ze vertelde me later dat ze die kwetsbaarheid durfde te tonen omdat ze besefte dat haar verhaal symbool staat voor álle Palestijnse vrouwen die proberen te leven onder bezetting. Een vriendin van Manar zegt dan ook: ‘Palestijnse vrouwen huilen niet. We moeten titanen zijn.’

Manar:

Voor mij voelde het contact na al die jaren vriendschap als een hereniging met een oude vriendin; het was hartverwarmend dat Marjolein terugkwam omdat ze geloofde in mijn werk. Dat zij de waarde van het Waldorf-onderwijs begrijpt, komt ook doordat haar eigen zoon in Nederland op een vrijeschool zit; die gedeelde basis schept een band. Ik zie ons niet als ‘Nederlands’ en ‘Palestijns’, maar als twee sterke vrouwen en moeders die vechten om licht en schoonheid in de wereld te brengen.

De film beslaat een periode van drie jaar. Hoe zag je de school veranderen voor en na 7 oktober 2023?

Manar:

De situatie is verstikkend door de constante dreigingen van de IDF. Het leidt tot diepe frustratie en het wegvallen van de droom om simpelweg in vrijheid te kunnen leven. Ik voelde eerst geen angst, maar sinds kort voel ik die angst wel dagelijks. 

Na 7 oktober was noodzaak om de school te heropenen groter dan ooit. De school is een vorm van escapisme geworden. In een wereld waarin kinderen via hun telefoons constant worden blootgesteld aan ongefilterde beelden van geweld en genocide, proberen we hen een andere werkelijkheid te bieden waar ze weer even kind kunnen zijn en leren omgaan met die harde realiteit.

Mijn man Milad deelt in de film ook een moment waarin hij bang was, zodat de kinderen ook het gevoel kregen dat het oké is om bang te zijn en hun verhalen mogen delen. Zijn kwetsbaarheid zorgt ervoor dat de kinderen zich niet ‘gek’ voelen. Het laat zien dat angst een normale reactie is in zo’n abnormale situatie.

Marjolein:

Na 7 oktober 2023 zag ik een toename van armoede en depressie. Het aantal checkpoints is toegenomen en die naar Jeruzalem werd gesloten. Hierdoor kunnen veel mensen niet naar hun werk en is de armoede toegenomen. Ik zag dat mensen de hoop op een betere toekomst compleet verloren.

Ook zag ik een verschil bij de kinderen zelf; na 7 oktober zag ik veel kinderen die met grote ogen voor zich uit staarden, getekend door de angst en sfeer die ook thuis heerste. Ik zag de trauma’s direct terug in hun tekeningen vol bloed, raketten of bommen.

Op welke manier is House of Hope een vorm van verzet? 

Manar:

Ik zie House of Hope als een vorm van geweldloos verzet; door de schooldeuren open te houden, ‘sluiten we een gevangenis’ en bieden we een alternatief voor de harde realiteit van nu en decennia hiervoor. Veel kinderen dromen er simpelweg van om ooit de zee te zien of naar Jeruzalem te reizen. Plekken die maar een paar kilometer verderop liggen maar voor ons onbereikbaar zijn. Een mooi voorbeeld van hun verzet is muren bouwen van blokken om ze vervolgens weer omver te gooien. Dat spel is hun manier om de blokkades in hun leven symbolisch te overwinnen.

Marjolein:

Het bouwen van iets dat toekomstbestendig is op de Westelijke Jordaanoever is op zichzelf een politiek statement; het is een weigering om de bezetting het laatste woord te geven. De school creëert een fysieke en sociale ruimte die echt aan de gemeenschap toebehoort. 

De film zelf was ook een risicovol proces, onze Palestijnse cameraman, die onder het pseudoniem Abu Mosab werkt voor zijn veiligheid, werd constant lastiggevallen bij checkpoints. Het herinnerde mij voortdurend aan mijn privilege als witte Europeaanse vrouw in een regime van apartheid. 

Hoe bouwt House of Hope aan een fundament voor de nieuwe generatie en welke rol speelt de Waldorf-methode hierbij? 

Manar:

Mijn man Milad en ik kozen specifiek voor Waldorf vanwege de helende verbinding tussen spiritualiteit en praktijk, wat ik essentieel vind om kinderen te ‘ontwapenen’ tot geweld. In onze visie biedt de school een veilige haven waar kinderen door middel van creativiteit hun trauma’s en werkelijkheid kunnen verwerken. Door ook de ouders bij de school te betrekken, bouwen we mee aan een breed maatschappelijk fundament dat is gericht op vrede en het behoud van menselijke waardigheid.

Marjolein:

Ik zie hoe het ritme van de school en het delen van persoonlijke trauma’s door docenten als Milad de kinderen kaders biedt en hen leert dat hun angst legitiem is. De Waldorf-methode dient hierbij om geweldloosheid aan te leren als een innerlijke houding die kinderen helpt zichzelf te blijven in een bezette omgeving. De school voelt als een ontsnapping van wat er zich buiten de schoolpoorten afspeelt.

Wat is de boodschap die je hoopt mee te geven aan de kijker?

Marjolein:

Door Manars eigen iPhone-filmpjes in de film te gebruiken, kom je buitengewoon dicht bij haar rauwe werkelijkheid. Met de film wil ik de kijker laten voelen dat Palestijnen mensen zijn met dezelfde passies en dromen als wij. Als we die gedeelde menselijkheid herkennen, ontstaat er ruimte voor echte verbinding.

Manar:

Mijn boodschap is simpel: we zijn allemaal mens. Ik wil dat de wereld weet dat Palestijnen geen terroristen zijn; wij willen geen oorlog, wij willen geen wapens vasthouden. Wij willen vrede, gerechtigheid en de vrijheid om in waardigheid te leven. Ik haat niemand, ik wil alleen dat we naast elkaar kunnen leven als gelijken. Mijn droom is dat onze kinderen kunnen opgroeien zonder de constante schaduw van angst.

House of Hope is geproduceerd door 100% en Philistine Films, in samenwerking met Omroep ZWART.

Benieuwd naar de wereld achter de schoolpoorten van Manar? Stream House of Hope nu gratis op NPO Start.